Yerli Malı Haftası
“Yerli malı mı kaldı?”
dediğinizi duyar gibiyim.
Kırmızı mercimek
Kanada’dan, nohut Rusya’dan, kuru fasulye Kırgızistan’dan, barbunya Çin’den,
börülce ise Etiyopya’dan ithal ediliyor. Gönül isterdi ki ülkemizin verimli
toprakları ekilip biçilsin, çiftçimize destek verilsin, tarım ve
hayvancılığımız teşvik edilsin. Tarım alanlarımızın tarım dışı kullanıma
açılması, vasıflarının değiştirilmesi ve imar-yapılaşma izinleriyle güzelim
topraklarımız betonlaşmaya yenik düşerken çiftçimiz de mağdur oldu.
Oysa 1923 yılında İzmir
İktisat Kongresi’nde alınan kararla yerli malların kullanılması benimsenmişti.
Toplumda tutumlu olma bilincinin oluşturulması, ekonomik darboğazın önlenmesi,
yabancı ülkelere para akışının kesilmesi, ülkemizin bağımsızlığının korunması
ve dışa bağımlılığın azaltılması amaçlanmıştı. 1946 yılından itibaren de 12-18
Aralık tarihleri “Yerli Malı Haftası” olarak kutlanmaya başlandı.
Benim çocukluğumda
sınıfımızda kutlardık bu haftayı. O gün herkes evinden meyve, kuruyemiş
getirirdi. Ülkemizin hangi bölgesinde ne tür ürünlerin yetiştiğini,
fabrikalarda hangi sanayi ürünlerini elde ettiğimizi duvara astığımız haritaya
işlerdik. Yerli malı ürünlerin tüketilmesi teşvik edilir, bilinçli tüketim
küçük yaşlarda oluşturulurdu. Çorabımız yıprandığında çöpe atmak yerine
annelerimiz onarır, ayakkabılarımız yıprandığında ise kunduracı Mustafa Kalafat
amcaya götürülürdü. Gereksiz yere para harcamamayı, tasarruflu olmayı bilen;
Sümerbank’tan alınan pazen kumaşlarla pijamalarımızı annelerimizin diktiği,
yine oradan ve ülkemizde üretilen Esem marka ayakkabılar giyen çocuklardık biz.
Sümerbank, 1933 yılında
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı çerçevesinde, Mustafa Kemal Atatürk’ün
talimatıyla; iç tüketimi karşılayacak bir sanayileşme ihtiyacı ve tam bağımsız
Türkiye inancıyla kuruldu. Sümerbank bünyesinde pamuklu dokuma, yünlü dokuma,
deri ve ayakkabı, kimya, toprak ve seramik, kâğıt ve demir-çelik sanayii
sektörlerinde birçok üretim tesisi faaliyet gösteriyordu. Usta ve işçi
yetiştirmek için eğitim merkezleri de vardı.
Sümerbank, Bige Güven
Ulusoy’un “Ankara Diye İnsanlar Vardır” kitabında belirttiği üzere, sadece
fabrika değildi. Atatürk’ün verdiği isimle “Sosyal Fabrika Projesi”ydi. Sadece
üretim yapılan bir mekân değil, aynı zamanda Ar-Ge çalışmalarının yapıldığı bir
laboratuvar, eğitim veren bir okul, her türlü sanat ve spor imkânına sahip bir
kültür kompleksi; kısacası adeta dört dörtlük bir yaşam alanı, bir kampüstü.
Birçok fabrikamız gibi Sümerbank da özelleştirme denilen garabet ile yerle bir
edildi.
“Yerli malı, yurdun malı,
herkes onu kullanmalı” sloganı, kulaklarımızda yankılanan hoş bir seda olarak
kaldı.

0 Yorumlar